Tantra (Sanskriet: tan = expansie; tra = bevrijding), ook tantrische yoga of tantra yoga genoemd, is de wetenschap die tot geestelijke verruiming en bevrijding leidt. Tantra is een van de esoterische tradities die deel uitmaken van het hindoe?e, boeddhisme en ja?sme. In de tantra ligt de nadruk op de ontwikkeling van menselijke sterkte, zowel door middel van meditatie alsook door de directe confrontatie met moeilijke omstandigheden voor het overwinnen van angsten en zwakheden.
Ontwikkeling van de tantra
Er zijn aanwijzingen dat de oorsprong van tantra ligt in de inheemse spiritualiteit van de oorspronkelijke bevolking van India onder de Indusbeschaving (niet te verwarren met de later ge?roduceerde proto-vedische religie), duizenden jaren voor de huidige jaartelling. Pas veel later zouden de afzonderlijke stromingen tot ontwikkeling komen zoals de jain tantra, boeddhistische tantra, shivottara (post-Shiva) tantra en de poeranische tantra. De boeddhistische versie van de tantra is ontstaan in India in de 3e eeuw na Christus, waarna het zich in de 8e eeuw dankzij o.a. Padmasambhava naar Tibet en het Verre Oosten verspreidde, waar je het nu nog vindt in de vele stromingen van de Vajrayana of Tantrayana ("tantravoertuig").
Concentratie op chakra's in het lichaam
Beoefenaars van tantra zien over het algemeen de individuele geest inclusief het lichaam als microkosmos. Volgens de tantra kent het lichaam een reeks van vijf subtiele-energiecentra (chakra is Sanskriet voor wiel of schijf), die de controlepunten zijn van de vijf fundamentele factoren (elementen) die een mens vormgeven. Door speciale oefeningen kunnen die chakra's worden "gezuiverd" en kan het individuele bewustzijn (microkosmos) steeds subtieler worden en daarmee dichter naar de Macrokosmos toegroeien om uiteindelijk zelfverwerkelijking of verlossing te bereiken. De hoogste chakra, de a'jina' chakra, is de zetel van het Hoogste Bewustzijn in het menselijke lichaam.