Objectgerichte meditatie is gericht op (de beschouwing van) een object of een figuur, bijvoorbeeld (een) god, een kaarsvlam, de ademhaling, of elementen uit de natuur.
Objectgerichte meditatie bestaat uit het richten van de aandacht op ? punt. Na enige oefening wordt ontdekt dat de aandacht niet meer zo snel wordt afgeleid door impulsen van buitenaf. Dit wordt het ?puntig maken van de aandacht genoemd. Na het ?puntig worden van de aandacht is de bedoeling dat de aandacht geheel ontspant en dat objectvrije meditatie ontstaat. Dit wordt ook het terugkeren van de aandacht naar ‘de bron’ genoemd. Op dat moment vervalt het onderscheidt tussen ‘een object’ en ‘het geheel’: alles smelt samen tot E?
Objectgerichte meditatie wordt in het Westen ook wel Concentratie of Contemplatie genoemd. Bij contemplatie heeft men niet zozeer de bedoeling de geest te bevrijden, tenzij van irrelevantie, als wel zich te verenigen met het object. Vaak gaat deze vorm van meditatie met een vorm van devotie gepaard.
Als meditatie object-gericht is, is het evengoed de bedoeling om te komen tot een bewustzijnstoestand die vrij is van het object, wat de Ashtavakra Samhita bijvoorbeeld voorstaat. Vormen van zulke objectgerichte meditatievormen zijn bijvoorbeeld en transcendente meditatie, vipassana.
Het Nederlandse woord "adem" en het Duitse werkwoord atmen hebben waarschijnlijk dezelfde oorsprong als het Sanskriet atman. In de Bijbel blaast God met zijn adem een mens van klei leven in. Hij "bezielt" daardoor de mens. Deze bezieling is de goddelijke vonk, het bewustzijn dat via meditatie kan groeien tot Atman en mettertijd kan terugkeren tot God (Brahman).
Gautama de Boeddha vermeldt 84.000 verschillende paden die naar verlichting kunnen leiden en alle zijn meditatief.
Meditatie verwijst naar een wijd spectrum van geestelijke oefeningen.
Het woord komt van het Latijn meditari, peinzen over. Verwant met mederi, genezen (vergelijk medicijn). Mediteren heeft dezelfde wortel als meten.
In Christelijke spiritualiteit werd bijvoorbeeld gemediteerd op de verzoekingen of het lijden van de Christus. Meditatie heeft hierdoor ook in Europa altijd een religieuze en een mystieke connotatie gehad. Maar meditatie of het mysticisme voor iedereen is in het middeleeuwse Europa de kop ingedrukt. We lezen er alleen over in de biografie van de postuum erkende heiligen of meesters zoals Meester Eckhart.
Meditatie betekent in de westelijke traditie ook peinzen over iets, zoals Descartes zijn werken ook meditaties noemde: dieper doordenken over iets, over fundamentele vragen of problemen.